Cờ tướng
Qua sông, vây chặt tướng đối phương
Cách chơi
Cờ tướng trên Matsuri cho bạn chơi cờ tướng online với máy hoặc với bạn bè, trên bàn 9×10 có sông và hai cung, theo đầy đủ luật: hai tướng không được đối mặt, Tượng bị cản mắt, Mã bị cản chân, Pháo ăn quân qua ngòi. Gửi link mời cho bạn để chơi 2 người trong Telegram hoặc bất kỳ trình duyệt nào, đưa một điện thoại cho nhau, hoặc đấu với máy. Quân cờ hiện chữ Hán truyền thống hoặc, nếu bạn thích, các biểu tượng kiểu phương Tây nhỏ. Chạy được trên điện thoại lẫn máy tính, và ngay trong Telegram qua @MatsuriGamesBot, không cần tải, không cần đăng ký.
Cờ tướng cho hai người trên bàn 9×10 có sông và hai cung, theo đầy đủ luật. Quân đỏ đi trước. Chạm vào một quân, các điểm nó đi được sẽ sáng lên, rồi chạm vào một điểm để đi. Tướng và Sĩ ở yên trong cung, Tượng không qua sông và bị cản khi điểm giữa đã có quân, Mã bị cản chân khi có quân đứng sát nó, Xe chạy thẳng, Pháo chỉ ăn quân khi nhảy qua đúng một quân, còn Tốt qua sông thì được đi ngang. Hai tướng không được đối mặt nhau trên một cột trống. Chiếu bí là thắng, bên nào hết nước đi cũng thua. Lặp lại thế cờ ba lần bằng cách chiếu dai thì bên chiếu thua; các thế lặp lại khác là hòa. Chơi với máy, gửi link cho bạn, hoặc hai người chung một điện thoại, với chữ Hán hoặc biểu tượng kiểu phương Tây trên quân cờ.
- Chạm vào một quân của bạn: các điểm nó đi được sẽ sáng lên (vòng tròn là ăn quân). Chạm vào một điểm hoặc kéo quân tới đó. Quân đỏ đi trước.
- Tướng và Sĩ ở yên trong cung; Tượng không qua sông; Mã và Tượng bị cản khi có quân chắn đường; Pháo chỉ ăn quân khi nhảy qua đúng một quân; Tốt qua sông được đi ngang.
- Hai tướng không được đối mặt nhau trên cột trống. Chiếu bí là thắng, làm đối phương hết nước đi cũng thắng. Chiếu dai thì thua; các thế lặp lại khác là hòa.
Cách chơi cờ tướng (luật cờ tướng)
Quân cờ đứng trên các giao điểm của đường kẻ chứ không nằm trong ô. Mỗi bên có một Tướng, hai Sĩ, hai Tượng, hai Mã, hai Xe, hai Pháo và năm Tốt; quân đỏ đi trước. Ai mở bàn thì cầm quân đỏ ở ván đầu, và ở ván đấu lại hai bên đổi màu. Tướng đi một điểm theo đường thẳng, Sĩ đi một điểm theo đường chéo, và cả hai chỉ ở trong cung, tức chín điểm có đánh dấu chéo. Tượng đi đúng hai điểm theo đường chéo, không bao giờ qua sông, và không đi được nếu điểm ở giữa (mắt Tượng) có quân. Mã đi một điểm thẳng rồi một điểm chéo ra ngoài, và bị cản khi có quân đứng ở điểm sát nó theo hướng đó (chân Mã).
Xe đi thẳng bao xa tùy ý, như quân xe trong cờ vua. Pháo đi giống Xe, nhưng chỉ ăn quân khi nhảy qua đúng một quân bất kỳ, gọi là ngòi, để ăn quân đối phương nằm ngay sau. Tốt đi một điểm về phía trước; qua sông rồi thì được đi ngang thêm, nhưng không bao giờ lùi. Hai tướng không được đối mặt nhau trên cùng một cột khi ở giữa không còn quân nào, nên một quân đứng giữa có thể bị ghim. Để đi, hãy chạm vào một quân: các điểm đi được hiện chấm, các điểm ăn quân hiện vòng. Chạm vào một điểm, hoặc kéo quân tới đó. Tướng bị chiếu sẽ ánh đỏ, và nước vừa đi được đánh dấu.
Bạn thắng khi chiếu bí, nghĩa là tướng đối phương bị chiếu và không còn cách cứu, và cũng thắng khi đối phương hết nước đi hợp lệ: khác với cờ vua, bên bị hết nước đi sẽ thua. Nếu cùng một thế cờ xuất hiện lần thứ ba với cùng một bên đến lượt, ván cờ kết thúc: bên đã chiếu ở mọi nước đi trong suốt quãng đó thua, vì chiếu dai không được phép; còn lại thì hòa. Các luật châu Á về đuổi một quân không có bảo vệ liên tục chưa được áp dụng ở đây. Ván cũng hòa sau 60 nước mỗi bên không ăn quân, hoặc khi cả hai bên không còn Xe, Mã, Pháo hay Tốt. Mỗi người chơi có thể xin thua bất cứ lúc nào.
Chiến thuật và mẹo chơi cờ tướng
- Khai cuộc có kế hoạch. Đưa Pháo vào cột giữa (pháo đầu) tạo áp lực lên tướng đối phương ngay từ nước đầu; cách đáp thường gặp là đưa Mã ra giữ Tốt giữa.
- Đưa Xe ra sớm. Xe là quân mạnh nhất trên bàn, đáng giá khoảng hai Mã hoặc hai Pháo, và một Xe cứ nằm ở góc thì chẳng tham gia ván cờ.
- Pháo mạnh ở đầu ván, khi còn nhiều quân làm ngòi; Mã mạnh dần về sau, khi bàn cờ thoáng và ít quân cản chân.
- Giữ lại Sĩ và Tượng. Chúng không tấn công được, nhưng bảo vệ cung, và một Tướng thiếu chúng rất dễ bị Xe phối hợp với Mã hoặc Pháo chiếu bí.
- Tận dụng luật hai tướng đối mặt. Tướng của bạn khống chế cột của nó, nên ở tàn cuộc có thể ghim một quân hoặc cắt đường thoát của tướng đối phương, và đòn tấn công ấy thường quyết định ván cờ.
- Đẩy Tốt qua sông. Trước sông Tốt chẳng đáng bao nhiêu; qua sông, nhất là gần cung, Tốt có thể góp phần vào đòn chiếu bí.
Chế độ chơi và độ khó
Chơi với máy: máy tính trước vài nước, rồi theo mọi nước ăn quân đến cùng, đánh giá lực lượng và vị trí các quân. Nó nghĩ khoảng một phần mười giây mỗi nước và không bỏ quân, nên thắng được phần lớn người chơi thông thường, nhưng người biết lập kế hoạch và nắm các thế chiếu bí cơ bản vẫn thắng được. Chơi với bạn: mở một bàn và gửi link mời; người khác mở link có thể xem. 2 người, 1 điện thoại: hai người dùng chung một thiết bị, đưa qua đưa lại, quân đỏ ở phía dưới, và ở chế độ này không ghi nhận hay thưởng gì. Bàn chơi với bạn không có đồng hồ, nhưng một lượt để quá cả ngày thì thua ván.
Chơi Cờ tướng trên Matsuri
Máy chủ giữ bàn cờ và kiểm tra từng nước đi, nên chỉ đi được các nước hợp lệ, và chính nó quyết định chiếu bí, bên hết nước đi, chiếu dai và mọi kiểu hòa. Quân cờ mang chữ Hán, kiểu truyền thống (帥仕相傌俥炮兵 cho quân đỏ, 將士象馬車砲卒 cho quân đen) hoặc kiểu giản thể ở bản tiếng Trung, và một nút trên bàn chuyển sang biểu tượng nhỏ: vương miện, khiên, voi, ngựa, tháp, khẩu pháo và con tốt. Một ván được thưởng ít kẹo khi đã đi ít nhất 20 nước: chơi với bạn được 15 kẹo khi thắng, 8 khi hòa và 5 khi thua, chơi với máy được 6 khi thắng, trong giới hạn kẹo của ngày. Bàn cờ có kiểu cổ điển, một bàn gỗ với đường kẻ mực và hai chữ 楚河 漢界 nơi con sông, và kiểu kẹo ngọt, nơi Mocha, người trông coi sảnh game, là đối thủ và cổ vũ bạn.
Đôi nét lịch sử
Cờ tướng cùng họ với cờ vua, các trò chơi bắt nguồn từ hoặc liên quan đến chaturanga của Ấn Độ, và có dạng như ngày nay ở Trung Quốc vào đời Tống, khoảng thế kỷ 11 và 12. Con sông mang tên cuộc chiến giữa nước Sở và nước Hán sau khi nhà Tần sụp đổ, vì thế mới có hai chữ 楚河 漢界, sông Sở và biên giới Hán. Đây là một trong những trò chơi trên bàn được chơi nhiều nhất thế giới, ở Trung Quốc và Đài Loan, ở Việt Nam, nơi nó có tên cờ tướng, và trong các cộng đồng người Hoa khắp nơi. Janggi của Hàn Quốc là họ hàng gần với bàn cờ và luật khác.
Câu hỏi thường gặp
- Tôi có thể chơi cờ tướng online với bạn bè không?
- Được. Mở một bàn, gửi link mời, bạn của bạn vào chơi bằng Telegram hoặc bất kỳ trình duyệt nào. Người khác mở link có thể xem. Bạn cũng có thể chơi 2 người trên một điện thoại hoặc chơi với máy. Không cần tải về hay đăng ký.
- Có đủ luật cờ tướng không?
- Có: cung, sông, Tượng bị cản mắt, Mã bị cản chân, Pháo ăn quân qua ngòi, Tốt qua sông đi ngang và luật hai tướng không được đối mặt. Máy chủ kiểm tra từng nước đi, nên chỉ đi được các nước hợp lệ.
- Hết nước đi có phải là hòa không?
- Không. Bên đến lượt mà không còn nước đi hợp lệ nào thì thua, dù tướng có bị chiếu hay không. Đây là một khác biệt lớn so với cờ vua.
- Chiếu dai và lặp lại thế cờ xử thế nào?
- Khi cùng một thế cờ xuất hiện lần thứ ba, bên đã chiếu ở mọi nước đi trong suốt quãng đó sẽ thua. Các trường hợp lặp lại khác là hòa. Những luật châu Á chi tiết hơn về đuổi quân liên tục (捉) chưa được áp dụng.
- Tôi không đọc được chữ Hán thì sao?
- Không sao. Một nút trên bàn đổi quân cờ giữa chữ Hán và các biểu tượng kiểu phương Tây nhỏ: vương miện cho Tướng, khiên cho Sĩ, rồi con voi, con ngựa, tháp cho Xe, khẩu pháo và con tốt.